Steeds meer mensen leven met en na kanker. Tegelijk groeit de aandacht voor leefstijl. Voor leefstijlcoaches betekent dit dat zij deze doelgroep vaker begeleiden. Daar heb je specifieke kennis voor nodig.

Op 3 en 17 juni organiseert Brickhouse Academy de nascholing Leefstijlcoaching bij kanker. Op de tweede dag verzorgt diëtist en onderzoeker José Breedveld het onderdeel over voeding en beweging. We spraken haar over haar vakgebied, veelvoorkomende misvattingen en de rol van de leefstijlcoach.

Waar komt jouw fascinatie voor voeding en kanker vandaan?

“Mijn fascinatie voor voeding komt denk ik voort uit mijn jeugd. Ik groeide op op een boerderij met een grote boomgaard en groentetuin en mijn vader hield ook bijen. Veel van wat we aten kwam van de boerderij en uit de eigen tuin en boomgaard. Ik was graag buiten en hielp daarbij.

De plek waar ik opgroeide heeft bijgedragen aan mijn liefde voor buiten zijn en eten en heeft waarschijnlijk grote invloed gehad op mijn keuze om de opleiding voor diëtist te gaan doen en mijn werk ervan te maken.

Mijn fascinatie voor de link tussen voeding, leefstijl en kanker heeft zich in de loop der tijd ontwikkeld, onder meer door het groeiende aantal mensen die kanker krijgen, dichtbij en verder weg, en het besef dat we met een goede voeding en leefstijl op een positieve wijze kunnen bijdragen aan de gezondheid en levenskwaliteit van mensen, om kanker te voorkómen én ook als kanker is vastgesteld.

Na een periode gewerkt te hebben als post-doc onderzoeker aan de Universiteit Maastricht, waar ik onderzoek deed naar voeding en leefstijl bij mensen met dikke darmkanker, vond ik het belangrijk bij te dragen aan het verspreiden van de kennis hierover. Dat is waarom ik mij de laatste jaren gericht heb op de vertaling en toepassing van wat we weten uit onderzoek naar de praktijk en hier ligt ook mijn passie.”

Wat is volgens jou de rol van voeding bij kanker?

“Voor mij heeft de overtuiging dat goed eten bijdraagt aan gezondheid zich ontwikkeld naar de wetenschap dat goede, voldoende en tijdige voeding bij ziekte een voorwaarde is voor herstel, het voorkómen van complicaties en slechte behandeluitkomsten. Het is enorm belangrijk om de kwaliteit van leven van mensen te bevorderen. Met voeding kun je het verschil maken.”

Welke misvattingen kom je het vaakst tegen?

“Misvattingen over voeding en kanker zijn er veel en ook over voeding bij kanker. Zo denken mensen vaak dat de voeding die nodig is rondom de behandeling gelijk is qua samenstelling aan ‘gezonde voeding’. Maar dat klopt niet, er is verschil.

Bij ziekte en herstel is de behoefte aan voeding groter en heb je dus méér nodig (van eiwit en daarbij genoeg voeding) vergeleken met normaal. Als je te weinig eet val je af en verlies je spiermassa en kracht. Genoeg eten kan uitdagend zijn als je behandeld wordt, zeker als je je niet lekker voelt.

Een andere misvatting is dat afvallen bij kanker niet erg zou zijn. Sterker nog, mensen met overgewicht zijn vaak blij dat ze wat afvallen. Mensen zijn zich daarbij vaak niet bewust van het feit dat je dan (naast vet) spieren verliest. Om zo fit mogelijk te blijven is het belangrijk met eten (eiwitten) en training te proberen dit spierverlies te remmen of te voorkomen om zo fit mogelijk te blijven en behandelingen aan te kunnen.

Ook denken mensen dat voedingssupplementen of speciale diëten bij kanker nodig zijn en dat ze onschuldig zijn. Bij kanker weten we dat sommige voedingssupplementen via dezelfde route worden omgezet in de lever als bepaalde soorten medicijnen tegen kanker. De therapie kan daardoor minder of juist versterkt werken, waardoor die minder effectief is en meer bijwerkingen kan geven. Beide wil je niet als je behandeld wordt.

Overigens kunnen vitaminesupplementen nuttig zijn als aanvulling bij vastgestelde tekorten en voor risicogroepen waarvoor dit wordt aanbevolen, zoals vitamine D voor vrouwen boven de 50 en mannen vanaf 70 jaar. Het is belangrijk mensen goed te informeren hierover.”

Hoe kunnen leefstijlcoaches omgaan met misinformatie over voeding bij kanker?

“Er is veel misinformatie over voeding bij kanker. Om te weten of iets betrouwbaar is, is het goed om als leefstijlcoach te checken wie de afzender van de boodschap is over voeding en kanker. Als dit een ‘zelfverklaarde expert’ of een ‘vlogger’ is die iets aanprijst, mag je de informatie gerust in twijfel trekken.

Als personen stukken schrijven is het goed na te gaan wie deze persoon is en of deze persoon is opgeleid in kanker en voeding en of deze persoon bij een betrouwbare organisatie werkt.

Betrouwbare organisaties voor informatie over voeding en kanker zijn bijvoorbeeld onderzoeksorganisaties zoals het Wereld Kanker Onderzoek Fonds, hogescholen, universiteiten en beroepsverenigingen zoals de Landelijke Werkgroep Diëtisten Oncologie. Deze organisaties delen de informatie via hun websites, tijdschriften, nieuwsbrieven en social media.”

Wat zie jij gebeuren in het werkveld?

“Voeding en bewegen bij kanker zijn booming. Er is dus meer aandacht en dat is op zich positief. Er zijn veel verschillende beroepsgroepen die zich daarmee bezig houden, binnen de zorg en daarbuiten.

Het goed organiseren van (voedings)zorg rondom de persoon met kanker is nodig en uitdagend. Lokaal samenwerken en elkaar kennen is dan essentieel. Om dit te organiseren zijn er oncologiezorgnetwerken, waar zorgverleners zich bij kunnen aansluiten en waar de zorgvraag neergelegd kan worden. Zorgvrager en zorgverlener worden dan aan elkaar gekoppeld en zorgverleners kunnen samenwerken en de zorg op elkaar afstemmen.

Het verder ontwikkelen van deze netwerken is belangrijk, zodat mensen gebruik kunnen maken van samenhangende zorg die past bij hen als persoon.”

Waar ligt de rol van de leefstijlcoach?

“Leefstijlcoaches kunnen een belangrijke rol spelen bij het ontwikkelen van een gezonde leefstijl na afloop van de behandeling om risico’s op terugkeer of het ontstaan van een nieuwe vorm van kanker te verminderen en om fysiek, emotioneel en sociaal welbevinden te verbeteren.

De groep mensen die behandeld wordt voor kanker groeit en gemiddeld voldoen mensen in Nederland niet aan de richtlijnen voor gezonde voeding en beweging. Er is dus volop verbetering mogelijk. Na een kankerdiagnose zijn mensen vaak extra gemotiveerd om de leefstijl aan te passen om de eigen gezondheid te bevorderen. Ze zoeken daarbij hulp, maar weten vaak niet waar ze terecht kunnen. Leefstijlcoaches zijn nodig om in deze behoefte te voorzien.

Leefstijlcoaches ondersteunen mensen ook door het vroegtijdig signaleren van (voedings)risico’s en kunnen daarmee tijdig de benodigde specialistische zorg van een oncologiediëtist inroepen.”

Je bent docent in de nascholing Leefstijlcoaching bij kanker. Wat levert deze nascholing leefstijlcoaches concreet op?

“De training Leefstijlcoaching bij kanker is waardevol voor leefstijlcoaches omdat zij hiermee goed zijn toegerust om in hun eigen praktijk met deze doelgroep te werken.

Na de scholing heb je belangrijke basiskennis over kanker, behandelingen, de rol van voeding, lichaamssamenstelling en beweging voorafgaand, tijdens en na afloop van een behandeling voor kanker. Je krijgt veel kennis over het optimaliseren van de fysieke en mentale fitheid.

Door meer te weten over de achtergronden van voeding en bewegen bij kanker, veel gestelde vragen, klachten bij kanker en het signaleren van risico’s, kun je mensen goed begeleiden en heb je tools in handen om goed samen te kunnen werken met andere zorgverleners.

Een prachtig totaalpakket om met leefstijlcoaching en kanker in je eigen praktijk aan de slag te gaan.”

Nascholing Leefstijlcoaching bij kanker

Wanneer: 3 en 17 juni

Docenten: José Breedveld, Ingrid Steenhuis, Linda Hogervorst

Geaccrediteerd voor leefstijlcoaches met 15 punten

Leefstijlcoaches die deze nascholing hebben gevolgd voldoen hiermee aan de eisen voor het aanvullend competentieprofiel BLCN-coach met oncologische expertise. Zij kunnen worden vermeld in de Verwijsgids Kanker en zich aansluiten bij oncologische zorgnetwerken.

De Verwijsgids Kanker is een online platform van het Integraal Kankercentrum Nederland en helpt patiënten, naasten en zorgverleners bij het vinden van aanvullende zorg en begeleiding naast de medische behandeling. Sinds kort (begin 2026) zijn ook leefstijlcoaches met oncologische expertise hierin opgenomen.

Wil je als leefstijlcoach met vertrouwen werken met cliënten met kanker en beter weten wat passend is rondom voeding en leefstijl? Dan is deze nascholing een logische volgende stap.