Wat is food noise?

food noise foodnoise brickhouse

Nieuw begrip

Food noise is een relatief nieuw begrip. Vanaf ongeveer 2022 heeft het veel meer aandacht gekregen, in zowel de wetenschappelijke literatuur als in de populaire media en online. Inmiddels zijn er definities en twee vragenlijsten om het te meten. Veel mensen die bezig zijn met hun gewicht, afvallen en diëten herkennen zich in het begrip. Mensen die afslankmedicatie gebruiken geven soms aan dat ze minder last hebben van food noise.

Maar er is ook discussie of het wel zo’n nieuw begrip is. Is het mogelijk  oude wijn in nieuwe zakken? En draagt het niet bij aan de individualisering van het probleem van onze obesogene samenleving? 

Wat is het?

Food noise is een aanduiding voor voortdurende, indringende gedachten aan eten, die storend zijn in het dagelijks leven. Het wordt als oncontroleerbaar ervaren waarbij de frequentie en de intensiteit van gedachten moeilijk te sturen zijn. Het wordt vooral gebruikt in de context van afvallen en diëten. Je zou het als mentale ruis kunnen omschrijven. Die gedachten gaan vaak over smakelijke, energiedichte voedingsmiddelen zoals chocolade, pizza of roomijs. Je bent de hele dag bezig met het denken aan eten, wat je volgende maaltijd gaat zijn, wanneer je wat in welke hoeveelheid gaat eten en waar je allemaal zin in hebt. Je kunt het niet onderdrukken en hebt misschien wel het gevoel dat je leven om eten draait. Vaak en veel, ook als je geen lichamelijke honger hebt. 

Verwante begrippen

Maar dan de kwestie oude wijn in nieuwe zakken. Als je het begrip food noise concreet probeert te maken en wil meten met een vragenlijst, valt op dat sommige vragen veel overeenkomst vertonen met vragen die gebruikt worden om al veel langer bestaande begrippen te meten. Dat roept de vraag op waarin food noise verschilt van die andere begrippen en of het wel echt een nieuw concept is.

Met welke begrippen is food noise onder meer verwant:

  • Craving: een sterk verlangen of drang om iets specifieks te eten (bijvoorbeeld chocola).
  • Food cue reactivity: de mate waarin je reageert op externe voedselprikkels. Bijvoorbeeld wanneer je eten ziet of ruikt, wanneer je langs een restaurant loopt, of wanneer je anderen ziet eten. In reactie daarop krijg je zelf ook drang om te eten, los van de lichamelijke honger die je hebt.
  • Preoccupatie met eten: eten neemt veel mentale ruimte in. Je denkt er veel en langdurig aan.
  • Rumineren: terugkerende, malende gedachten, in dit geval over eten.

Moeilijker om gezonde keuzes te maken

Het is nog niet uitgebreid onderzocht, maar uit verhalen van patiënten lijkt het dat food noise kan de kwaliteit van leven negatief kan beïnvloeden, dat het veel mentale ruimte inneemt en het moeilijker wordt om gezonde keuzes te maken.

Naar de gevolgen van de andere begrippen is al meer onderzoek gedaan. En dan zie je dat craving, preoccupatie met voeding en dergelijke zowel lichamelijk als mentaal negatieve effecten kunnen hebben. Het kan leiden tot overeten en gewichtstoename, maar ook het psychisch en sociaal functioneren kan er door worden gehinderd. 

Het is normaal om aan eten te denken

Niet alle gedachten aan eten en drinken zijn meteen food noise of problematisch. Het is normaal om aan eten en drinken te denken. Wat ga je eten, waar ga je boodschappen doen bijvoorbeeld. Ook als je zorgen hebt of je wel voldoende, kwalitatief goed en veilig eten hebt (voedselonzekerheid), is het begrijpelijk dat je veel gedachten over eten hebt.

In onze huidige samenleving worden we daarnaast ook veel vaker geconfronteerd met eten dan vroeger, omdat het altijd, overal en in grote hoeveelheden beschikbaar is. Er wordt ook wel gesproken van de obesogene samenleving, of te wel een dikmakende samenleving omdat er veel, ongezond eten beschikbaar is en de noodzaak tot bewegen minder is. Binnen die obesogene samenleving kan de ene persoon beter ‘overleven’ dan de andere. Maar door nu expliciet food noise als een individueel probleem te benoemen, waar je door medicatie zelf iets aan zou kunnen doen, leg je de verantwoordelijkheid onevenredig veel bij het individu neer. Zouden we niet ook veel meer aan de obesogene samenleving moeten doen?

Hoe verminderen?

Omdat het nog zo’n nieuw begrip is, is nog onduidelijk wat je zelf kunt doen om food noise te verminderen. Het onderdrukken van gedachten werkt vaak niet (‘denk niet aan een roze olifant’). Het is goed om te kijken wat er aan ten grondslag ligt: leg je jezelf veel eetrestricties op, reageer je vooral sterk op externe voedselprikkels, zijn er in je eigen thuisomgeving veel voedselprikkels, is het vooral als je veel stress hebt?

Uit onderzoek naar begrippen die aan food noise verwant zijn, vooral food cravings en het sterk reageren op voedselprikkels, weten we al iets meer over wat kan helpen. Zo kunnen cognitieve strategieën zoals afleiding of anders naar verleidelijk eten kijken helpen bij cravings, en kan het oefenen met voedselprikkels zonder eraan toe te geven de automatische reactie op zulke prikkels verminderen.

Om terug te komen op de vragen aan het begin van deze blog:

Food noise als nieuw begrip beschrijft dus goed de ervaringen van mensen, maar de onderliggende processen zijn niet nieuw en de oplossing ligt ook niet alleen bij het individu. De komende jaren zal blijken of food noise een vaste plek krijgt naast de andere begrippen en zal er ongetwijfeld veel meer onderzoek naar gedaan worden.

Auteur: Ingrid Steenhuis

Bronnen

Brewis A, Hayashi D, Gualano B, Precinotto ML, Scagliusi FB, Stöckelová T, SturtzSreetharan C, West H, Williams O, Masterson TD. Food noise: Conceptual, methodological, and ethical considerations. Appetite. 2026 Nov 1;226:108700. doi: 10.1016/j.appet.2026.108700.

Diktas HE, Cardel MI, Foster GD, LeBlanc MM, Dickinson SL, Ables EM, Chen X, Nathan R, Shapiro D, Martin CK. Development and validation of the Food Noise Questionnaire. Obesity (Silver Spring). 2025 Feb;33(2):289-297.

Hayashi D, Edwards C, Emond JA, Gilbert-Diamond D, Butt M, Rigby A, Masterson TD. What Is Food Noise? A Conceptual Model of Food Cue Reactivity. Nutrients. 2023 Nov 17;15(22):4809.

Wolz I, Nannt J, Svaldi J. Laboratory-based interventions targeting food craving: A systematic review and meta-analysis. Obes Rev. 2020 May;21(5):e12996. doi: 10.1111/obr.12996. Epub 2020 Jan 16. PMID: 31944559.

Lees tevens artikel over food noise bij Pointer